INFLUENCE OF BIOORGANIC FERTILIZERS ON THE FERTILITY OF DARK CHESTNUT SOIL AND THE PRODUCTIVITY OF WATERMELON IN THE SOUTHEAST OF KAZAKHSTAN | ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИООРГАНИКАЛЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ КҮҢГІРТ ҚАРА-ҚОҢЫР ТОПЫРАҚТЫҢ ҚҰНАРЛЫЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІНЕ ЖӘНЕ ҚАРБЫЗДЫҢ ӨНІМДІЛІГІ МЕН САПАСЫНА ӘСЕРІ | ВЛИЯНИЕ БИООРГАНИЧЕСКИХ УДОБРЕНИЙ НА ПЛОДОРОДИЕ ТЕМНО-КАШТАНОВОЙ ПОЧВЫ И ПРОДУКТИВНОСТЬ АРБУЗА В УСЛОВИЯХ ЮГО-ВОСТОКА КАЗАХСТАНА

Английский. In this article, the study of the effect of bioorganic fertilizers on the fertility of dark brown soils in the conditions of southeastern Kazakhstan was determined by the level of nutrients (NPK) in the soils of the variants in which various bioorganic fertilizers were used, as well as by the effect on the yield of watermelon, overall productivity indicators and the qualitative composition of the experimental variants. According to the research results, it was found that the studied fields of bioorganic fertilizers have a positive effect on soil fertility indicators. It was found that the maximum values of mobile forms of macronutrients accumulate when manure is fed into the soil in the amount of 40 t/ ha, vermicompost in the amount of 15 t / ha and bird droppings in the amount of 5.0 t / ha. Bio-organic fertilizers have increased the yield of watermelon culture. Compared to the control version, productivity increased from 15.6% to 34.34%. In the biological fertilizer system, the quality indicators of watermelon culture have improved, the content of dry substances in fruits, total sugar content and ascorbic acid have increased.

казахский. Берілген мақалада Қазақстанның оңтүстік-шығысыжағдайында биоорганикалық тыңайтқыштардың күңгірт қара-қоңыр топырақтың құнарлылық көрсеткіштеріне әсерін зерттеу әр түрлі биоорганикалық тыңайтқыштар қолданылған нұсқалардың топырақ құрамындағы қоректік элементтері (NPK) деңгейі арқылы, ал қарбыздың өнімділігіне әсері, тәжірибелік нұсқалардың  жалпы өнімділік көрсеткіштері мен сапалық құрамы бойынша анықталды. Зерттеу нәтижелері бойынша биоорганикалық тыңайтқыштардың зерттеу танаптары топырақ құнарлығы көрсеткіштеріне оң әсерін тигізетіні белгіленді. Макроэлементтердің жылжымалы формаларының ең жоғары көрсеткіштері топыраққа 40 т/га мөлшерінде шірінді көң, 15 т/га мөлшерінде биогумус және 5,0 т/га мөлшерінде құс саңғырығын бергенде жинақталғаны анықталды. Биоорганикалық тыңайтқыштар қарбыз дақылының өнімділігін арттырды. Бақылау нұсқасымен салыстырғанда, өнімділік 15,6%-дан 34,34%-ға өсті. Биологиялық тыңайту жүйесінде қарбыз дақылының сапалық көрсеткіштері жақсарып, жемістердің құрамындағы құрғақ заттар, жалпы қанттылық пен аскорбин қышқылы көбейді.

Русский. В данной статье исследование влияния биоорганических удобрений на плодородие темно-коричневых почв в условиях юго-востока Казахстана было определено по уровню питательных элементов (NPK) в почвах вариантов, в которых применялись различные биоорганические удобрения, а также по влиянию на урожайность арбуза, общим показателям продуктивности и качественному составу опытных вариантов. По результатам исследований установлено, что исследуемые поля биоорганических удобрений оказывают положительное влияние на показатели плодородия почв. Установлено, что максимальные показатели подвижных форм макроэлементов накапливаются при подаче в почву навоза навоза в количестве 40 т/га, биогумуса в количестве 15 т/га и птичьего помета в количестве 5,0 т/га. Биоорганические удобрения повысили урожайность культуры арбуза. По сравнению с контрольным вариантом производительность выросла с 15,6% до 34,34%. В системе биологического удобрения улучшились качественные показатели культуры арбуза, увеличились содержание в плодах сухих веществ, общая сахаристость и аскорбиновая кислота.