SPATIO-TEMPORAL ANALYSIS OF THE EPIZOOTIC SITUATION OF ANIMAL RABIES IN KAZAKHSTAN | ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖАНУАРЛАРДЫҢ ҚҰТЫРЫҒЫ БОЙЫНША ІНДЕТТІК ЖАҒДАЙДЫ КЕҢІСТІКТІК-УАҚЫТТЫҚ ТАЛДАУ | ПРОСТРАНСТВЕННО-ВРЕМЕННОЙ АНАЛИЗ ЭПИЗООТИЧЕСКОЙ СИТУАЦИИ ПО БЕШЕНСТВУ ЖИВОТНЫХ В КАЗАХСТАНЕ

Английский. Rabies in Kazakhstan is a long-term problem that causes serious losses to the country's economy. In the context of current economic progress, it is important to take scientifically-based strategic measures to eliminate it in accordance with the modern features of the spread of infection. This article reflects the results of epizootological monitoring of animal rabies in the Republic of Kazakhstan over the past 10 years. The results of the study showed that there is a prevalence of rabies outbreaks in 4 oblasts of the country (East Kazakhstan, Zhambyl, West Kazakhstan and Turkestan), in particular 58% of the total number of outbreaks fall on these administrative territories. In the specific manifestation, the disease was registered in most cases among agricultural and domestic animals, however, in 2020-2021 there is an increase in the number of rabies registrations also among wild animals. The features of modern epizootics of rabies can also include the appearance of new outbreaks in previously prosperous territories of Pavlodar and North Kazakhstan regions. In general, the results obtained are applicable to increase the effectiveness of preventive measures for animal rabies in the country.

казахский. Қазақстанда құтырық көп жылдардан бері ел экономикасына елеулі залал келтіріп отырған мәселе болып табылады. Бүгінгі таңдағы экономикалық прогресс жағдайында, инфекцияның таралуының қазіргіерекшеліктеріне сәйкес, оны жою үшін ғылыми негізделген стратегиялық шараларды қабылдау маңызды. Бұл мақалада, Қазақстан Республикасында соңғы 10 жылдағы жануарлардың құтырығы бойынша жүргізілген індеттанулық мониторинг нәтижелері көрсетілген. Зерттеу нәтижелері, еліміздің 4 облысында (Шығыс-Қазақстан, Жамбыл, Батыс-Қазақстан және Түркістан облыстары) құтырық ошақтарының таралуы басым болғанын көрсетті, атап айтқанда ошақтардың жалпы санының 58%-ы осы әкімшілік аумақтарға тиесілі. Жануарлар түрлеріне қатысты, ауру көп жағдайда ауылшаруашылық және үй жануарлары арасында тіркелген, алайда 2020- 2021 жылдары, жабайы жануарлар арасында да құтырық оқиғаларының көбеюі байқалады. Құтырықтың заманауи эпизоотиясының ерекшеліктеріне, бұрын қолайлы болып саналатын Павлодар және Солтүстік-Қазақстан облыстарының аумақтарында жаңа ошақтардың пайда болуын жатқызуға болады. Жалпы алғанда, алынған нәтижелер, ел аумағында жануарлардың құтырығын алдын алу шараларының тиімділігін арттыру үшін қолдануға жарамды.

Русский. Бешенство в Казахстане является многолетней проблемой, приносящей серьезные убытки экономике страны. В условиях нынешнего экономического прогресса важно принять научно обоснованные стратегические меры по его ликвидации в соответствии с современными особенностями распространения инфекции. В данной статье отражены результаты проведения эпизоотологического мониторинга бешенства животных в Республике Казахстан за последние 10 лет. Результаты исследования показали, что наблюдается превалирование очагов бешенства в 4 областях страны (Восточно-Казахстанская, Жамбылская, Западно-Казахстанская и Туркестанская), в частности 58% от общего числа очагов приходятся на данные административные территории. В видовом проявлении, заболевание в большинстве случаев регистрировалось среди сельскохозяйственных и домашних животных, однако, в 2020-2021 годах наблюдается увеличение количества регистрации бешенства также и среди диких животных. К особенностям современной эпизоотии бешенства также можно отнести появление новых очагов на ранее благополучных территориях Павлодарской и Северо-Казахстанской областей. В целом, полученные результаты применимы для повышения эффективности превентивных мероприятий при бешенстве животных на территории страны.