PL: Właściwości gleb dołów potorfowych okolic Przedmościa. | EN: Soil properties of peat pits near Przedmoście

abstractPL: Celem pracy było pozyskanie informacji o cechach gleb potorfii w porównaniu do gleb usytuowanych w bezpośrednim ich sąsiedztwie, co jest szczególnie ważne w kontekście procesów degradacji środowiska naturalnego. Badania przeprowadzono na torfowisku niskim położonym około 2 km na północny zachód od wsi Przedmoście, oddalonej o 25 km od Wrocławia. Rdzenie glebowe zlokalizowano w dwóch miejscach: rdzenie 1 i 2 na terenie łąkowym oraz rdzenie 3 i 4 na obszarze przesychającego olsu bagiennego. Materiał badawczy obejmował zarówno gleby obszarów eksploatowanych, jak i gleby nieeksploatowane. Do badań pobrano cztery rdzenie glebowe. W terenie opisano morfologię gleb, uwzględniając aktualnie zachodzące procesy glebowe, barwę gleby według skali Munsella, strukturę, stopień rozkładu materiału organicznego oraz typ torfu, gytii lub murszu. Badania laboratoryjne materiału świeżego obejmowały: zawartość włókna przetartego i nieprzetartego metodą półstrzykawki, oznaczenie barwy glebowych wyciągów pirofosforanu sodu metodą SPEC, kwasowość gleby. W badaniach laboratoryjnych materiału suchego oznaczono: popielność próbek organicznych (podstawie zawartości popiołu wyliczone zostały gęstość właściwa oraz gęstość objętościowa i w konsekwencji oszacowano porowatość ogólną), zwilżalność gleb, index hydrofobowości, wskaźnik W1 wg Gawlika, indeks Q4/Q6. Obecność w jednym ze rdzeni poziomów mineralnych, wymagała przeanalizowania ich składu granulometrycznego metodą Bouycosa w modyfikacji Casagrande i Pruszyńskiego. Wyniki badań wskazują, że gleby potorfowe charakteryzują się mniejszą miąższością warstw organicznych w porównaniu do gleb nieeksploatowanych, co świadczy o braku akumulacji materiału organicznego na powierzchni badanych potorfii. W glebach znajdujących się na terenie olsu bagiennego zaobserwowano rozwój procesu murszowego w stopniach (MtI i MtII), natomiast terenach łąkowych na potorfiu rozwija się proces bagienny (PtI), a na łące kośnej proces murszowy w stopniu MtI. Na podstawie cech morfologicznych oraz fizycznych gleby zaklasyfikowano jako gleby torfowe, torfowe saprowe (rdzeń 1), torfowe, torfowo murszowe (rdzeń 2), oraz torfowe, limnowe murszowe (rdzeń 3 i 4) [PTG 2019]. Według klasyfikacji WRB (2022) gleby te opisano jako: Hemic Dystric Histosols (Lignic) (rdzeń 1), Sapric Murshic Dystric Histosols (Lignic) (rdzeń 2), Sapric Murshic Dystric Histosols (Lignic, Limnic) (rdzenie 3 i 4) [WRB 2022].

abstractEN: The aim of the study was to obtain information about the characteristics of soils in post-extraction peat areas compared to soils located in their immediate vicinity, which is par-ticularly important in the context of natural environment degradation processes. The research was conducted in a low peat bog located approximately 2 km northwest of the village of Przedmoście, 25 km from Wrocław. Soil cores were collected from two locations: cores 1 and 2 in meadow areas, and cores 3 and 4 in the area of a drying swamp alder forest. The research material included both soils from exploited areas and non-exploited soils. A total of four soil cores were collected for the study. In the field, the morphology of soils was de-scribed, taking into account ongoing soil processes, soil color according to the Munsell scale, structure, degree of organic matter decomposition, and the type of peat, gyttja, or mursh. La-boratory analyses of fresh material included: the content of rubbed and unrubbed fibers using the half-syringe method, the color of soil extracts of sodium pyrophosphate using the SPEC method, and soil acidity. Laboratory analyses of dry material included: ash content of organic samples (based on ash content, particle density and bulk density were calculated, and total porosity was estimated), soil wettability, hydrophobicity index, W1 index according to Gaw-lik, and Q4/Q6 index. The presence of mineral layers in one of the cores required granulo-metric composition analysis using the Bouyoucos method modified by Casagrande and Prus-zyński. The results indicate that post-extraction soils are characterized by a lower thickness of organic layers compared to non-exploited soils, which suggests a lack of organic material accumulation on the surface of the studied post-extraction peat areas. In soils from the swamp alder area, the development of the mursh process was observed at levels MtI and MtII, while in meadow areas on post-extraction peat areas, a swamp process (PtI) develops, and in hay meadows, the mursh process develops at level MtI. Based on morphological and physical characteristics, the soils were classified as peat soils: sapric peat soils (core 1), peat and mursh-peat soils (core 2), and peat-limnic mursh soils (cores 3 and 4) [PTG 2019]. Ac-cording to the WRB (2022) classification, these soils were described as: Hemic Dystric His-tosols (Lignic) (core 1), Sapric Murshic Dystric Histosols (Lignic) (core 2), and Sapric Murshic Dystric Histosols (Lignic, Limnic) (cores 3 and 4) [WRB 2022].

status: finished