PL: Znieczyszczenie żywności o cechach funkcjonalnych toksycznymi pierwiastkami śladowymi | EN: Contamination of functional food with toxic trace elements

abstractPL: Rosnąca wiedza i świadomość konsumentów sprawiają, że poszukiwana jest żywność, która oprócz efektu odżywczego będzie posiadać udowodniony korzystny wpływ na stan zdrowia i samopoczucia, a także zmniejszenia ryzyka chorób. Oczekiwania te stają się szansą dla rozwoju rynku żywności o cechach funkcjonalnych. Należy jednak pamiętać, że produkty te mają być całkowicie bezpieczne i wyprodukowane z najwyższej jakości surowców. Skażenie środowiska, wody pitnej oraz proces produkcyjny przyczyniają się do zanieczyszczenia żywności toksycznymi pierwiastkami śladowymi. Pierwiastki takie jak mangan, miedź i cynk są niezbędne do prawidłowego rozwoju oraz funkcjonowania organizmu, a szkodliwe skutki wykazują tylko w nadmiarze. Kadm, ołów i arsen należą do zanieczyszczeń szkodliwych w każdym stężeniu. Kumulują się w organizmie i charakteryzują skutkami odległymi w czasie, do których należą uszkodzenia centralnego układu nerwowego, układu sercowo-naczyniowego oraz kostnego. Prowadzą do uszkodzeń organów wewnętrznych, głównie nerek, wątroby i płuc, a także sprzyjają powstawaniu chorób nowotworowych. Celem badań była ocena zanieczyszczenia żywności o cechach funkcjonalnych toksycznymi pierwiastkami śladowymi. Materiał badawczy stanowiło 50 produktów podzielonych na 7 kategorii: pieczywa, produktów mlecznych, produktów sojowych, przekąsek, batonów, płatków oraz napojów. Każda próbka została zmineralizowana na sucho i przebadana w dwóch powtórzeniach. Oznaczenie zawartości kadmu, ołowiu, manganu, miedzi i cynku wykonano metodą spektrometrii atomowej płomieniowej (F-AAS) oraz arsenu metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej w kuwecie grafitowej (GF-AAS). W badaniach wykazano istotne zróżnicowanie zawartości śladowych pierwiastków toksycznych w produktach o cechach funkcjonalnych w zależności od kategorii produktów. Dopuszczalne limity kadmu ustalone w ustawodawstwie nie zostały przekroczony w żadnej z badanych prób. W analizowanych produktach w większości obserwowano niską zawartość arsenu. W przebadanym asortymencie w każdej kategorii produktów została przekroczona dopuszczalna zawartość ołowiu. Najwyższe stężenie tego pierwiastka obserwowano w przekąskach oraz batonach.

abstractEN: The raising awareness of customers make them to look for food not only with nutritional effect but also with positive and proven impact on health and ability to reduce the risk of diseasess. This expectations become the chance for development of food market especialy products with funcional traits. However, it should be noted that these products have to be completely safe and produced from materials with the highest quality. The environmental and water contamination, as well as production process, contribute to food contamination with toxic trace elements. The elements like manganese, copper, zinc are essential to the proper growth and function of the body. Their harmful effects can be felt only with excess intake. The cadmium, lead and arsenic are harmful with every concentriation. They cumulated in organism and cause the damage of central nervous system, cardiovascular and skeletal system. These elements lead to damage of internal organs, mainly kidney, liver and lungs. They also contribute to occurrence of cancer diseases. The aim of this study was to assess the contamination of the food with functional traits with toxic trace elements. The material were 50 products divided on 7 categories: breadstuff, dairy products, soy products, snack, bars, flakes and beverages. Each sample was „dry mineralized” and examinated in two analytics repetitions. The indication of determinate the amount of cadmium, lead, manganese, copper and zinc were carried out by Flame Atomic Absorption Spektrometry (F-AAS) and arsenic by Graphite Furnace Atomic Absorption Spectrophotometer (GF-AAS). The studies showed significant differences in content of toxic trace elements in products with functional traits, depending on category of products. The acceptable limits of cadmium set in food legislation weren’t exceed in any of samples. In majoraty, in analyzed products a low content of arsenic were observed. In tested asortment in all categories of products were exceeded the acceptable content of lead. The highest level of this trace element was found in snacks and bars.

status: finished