PL: Modelowanie procesów ewolucyjnych rodziny Cricetidae na podstawie morfologii i struktury zębów | EN: Modelling the evolutionary processes of family Cricetidae based on the morphology and structure of the teeth

abstractPL: W pracy przedstawiono wyniki analizy morfometrycznej i ultrastrukturalnej budowy szkliwa zębów gatunków należących do podrodzin Arvicolinae i Cricetinae rodziny Cricetidae (Rodentia). Określono główne kierunki rozwoju układu zębówego wybranych gatunków w czasie, a także kierunki jego zróżnicowania morfologicznego w procesie równoległego rozwoju odpowiednich typów zębów w czasie późnego miocenu i pliocenu. Wykazano, że zęby gatunków rodziny Cricetidae, jako struktura morfologiczna i funkcjonalna są zdolne do szerokiego zakresu promieniowania adaptacyjnego co określa ich taksonomiczną i ekologiczną różnorodność. Na podstawie analizy i statystycznego przetworzenia uzyskanych danych zostały ustalone osobliwości przemian morfogenetycznych między zbadanymi gatunkami należącymi do wspomnianych podrodzin. Udowodniony paralelizmy w ewolucji taksonów rodziny Cricetidae. To sługowało podstawą do stworzenia schematu-modele transformacji morfologicznych, taksonomicznych i filogenetycznych w obrębi tej rodziny.

abstractEN: This paper presents the results of morphometric and ultrastructural analysis of tooth enamel in species belonging to the Arvicolinae and Cricetinae subfamily of the Cricetidae family (Rodentia). The main directions in time of the development of the dental system of selected species were determined, as well as the directions of their morphological diversity in the process of parallel development during the late Miocene and Pliocene. It was shown that teeth of the family Cricetidae, as a morphological and functional structure, are capable of a wide adaptive radiation which also determines their taxonomic and ecological diversity. Based on the analysis and statistical processing of the obtained data, the directions of morphological transformations between species belonging to the mentioned subfamilies were established. Parallelisms in evolution of taxa of the Cricetidae family were proven. This findings served as the basis for creating a schematic model of morphological, taxonomic and phylogenetic transformations within the family.

status: finished