ارزیابی پایداری زیستمحیطی دو بومنظام زراعی با رویکرد تحلیل ردپای بومشناختی (مطالعه موردی: حوضه آبریز دز)
2023
نسیم زاده دباغ | سید مسعود منوری | نرگس کارگری | لعبت تقوی | سعید پیراسته
دستیابی به پایداری کشاورزی برای نسل فعلی و آینده حیاتی است. اندازهگیری ردپای اکولوژیک بهعنوان ابزار مناسبی در راستای دستیابی به اصول پایداری، در بومنظامهای مختلف ضرورت دارد. این مطالعه با هدف تعیین سطح پایداری اکولوژیکی دو نظام تولید گندمآبی (Triticum) و ذرتدانهای (Zea mays) با استفاده از ارزیابی ردپای اکولوژیکی در سطح حوضه آبریز دز در استان خوزستان در سال زراعی 1399- 1398 انجام گردید. به این منظور، تعداد 400 پرسشنامه بر اساس روش نمونهبرداری تصادفی ساده بـرای کشاورزان تکمیل شد. ارزیابی ردپای اکولوژیک بر اساس مصرف انرژی نهادهها برای کشت گندم و ذرت در منطقه مطالعاتی در سطح یک هکتار بهترتیب 50/3 و 66/4 هکتار جهانی بهدست آمد، این نتایج نشان داد، هر دو کشت از نظر زیستمحیطی در وضعیت ناپایداری قرار دارند و علیرغم اینکه بین ردپای اکولوژیکی دو محصول زراعی تفاوت معنیداری وجود ندارد، ولی در این مطالعه کشت گندم از ناپایداری زیستمحیطی کمتری برخودار است. همچنین هر دو کشت بیش از ظرفیت اکولوژیکی یک هکتار زمین مولد بهرهبرداری میشوند، بهطوریکه زمین مورد نیاز برای جبران اثرات زیستمحیطی این دو کشت کافی نیست. از کل نهادههای مصرفی؛ کود شیمیایی نیترات (بیش از 40 درصد)، سوخت گازوئیل (بیش از 17 درصد) و آب (بیش از 14 درصد) بیشترین تأثیر را بر ناپایداری زیستمحیطی در منطقه مطالعاتی داشته است. در نتیجه، مصرف بالای نهادهها بهویژه مصرف کودهای شیمیایی و سوخت گازوئیل باعث آلودگیهای زیستمحیطی در منطقه شده است. بنابراین، ردپای اکولوژیکی زراعت بهطرز چشمگیری در سیستمهای کشاورزی منطقه مطالعاتی افزایش یافته و نگرانکننده است.
显示更多 [+] 显示较少 [-]